Month: March 2017

ਜਿਸ ਦਿਨ ਸੇ ਚਲਾ ਹੂੰ, ਮੇਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਪੇ ਨਜ਼ਰ ਹੈ

ਆਦਮੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਊਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਪਛਤਾਉਣਾ ਨਾ ਪਵੇ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਸਾਲ ਉਂਝ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਫ਼ਿਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲ ਆਦਮੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਅਕਸਰ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਦਮ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
1. ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਕਿਹੜੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ। ਟੀਚਾ ਕੀ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੋਈ ਲਕਸ਼ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੱਚਮੁਚ ਹੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਸਿਰਜ ਲਵੋ। ਇੱਕ ਮਕਸਦ ਬਣਾ ਲਵੋ। ਇੱਕ ਮੰਤਵ ਬਣਾਓ। ਸੁਪਨਾ ਸਿਰਜਣ ਲਈ, ਮੰਤਵ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਮੰਜ਼ਿਲ ਮਿੱਥਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸੁਬਹਾ ਸਵੇਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉਠੋ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁਦਰਤ ਨੁੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਇੱਕਾਂਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਕਰੋ। ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਮਕਸਦ ਮਿੱਥਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
2. ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਦੇਣਾ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੋਚ ਲਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਬਣਾ ਲਵੋ। ਸਭ ਕੁਝ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਲਿਖੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਅ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਕਾਗਜ਼ ‘ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਖੋ। ਲਿਖਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਨੁੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤਿਆਰੀ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਾਰਡ ਛਪ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਸ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਿਖੋ। ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਫ਼ਾਇਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ‘ਤੇ ਅਰਜ਼ਣੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
3. ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਤਹਿ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ। ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਲੰਬੇ ਸਫ਼ਰ ‘ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਤਹਿ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਕਿੱਥੇ ਰਾਤ ਕੱਟਣੀ ਹੈ। ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਜਾਂ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਟੋਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਵੋ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮ. ਫ਼ਿਲ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀ. ਐਚ. ਡੀ. ਹੋਵਾਂਗਾ। ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਮਿੱਤਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਕੁਝ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸਹੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ 100 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ 20 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੰਜ ਪੰਨੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰੇਗਾ। ਇਉਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
4. ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਧਾਨ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਲਵੋ। ਆਪਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਿੱਚਲੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਲੱਭੋ ਅਤੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਓ। ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 130 ਕਿਲੋ ਭਾਰ ਨਾਲ ਡੀ. ਐਸ. ਪੀ. ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸਿਰਜ ਬੈਠਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 8-10 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਲੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾ ‘ਤੇ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਸੀ।
5. ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਉਠਿਆ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੋਚ ਲਿਆ, ਜੋ ਮਿੱਥ ਲਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਹਿਤ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੇਖਚਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਠੋ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ। ਮਿੱਥੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਜੋ ਤੁਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਤੁਰੋ ਤਾਂ ਸਹੀ। ਇਹੀ ਸਮਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਤੁਰਨ ਲਈ ਹਰ ਸਮਾਂ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਮਰ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾਅਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ। ਹਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਸਿਰਜੇ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। 97 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੀ. ਐਚ. ਡੀ. ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਚਮਨਿਯ ਵਾਂਗ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੱਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੈ। ਸੋ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਚੋ ਨਾ ਅਤੇ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੋ।
ਤੁਸੀਂ ਹਿਮਾਲਾ ਪਰਬਤ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਚੋਟੀ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਕੇ ਆਉਣੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਤਾਂ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ। ਸੋ, ਕਦਮ-ਕਦਮ ਨੇ ਹੀ ਰਸਤਾ ਤਹਿ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜੋ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹੁੰਚ ਵੀ ਅਵੱਸ਼ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਬਯੀਰ ਬਦਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:
ਜਿਸ ਦਿਨ ਸੇ ਚਲਾ ਹੂੰ, ਮੇਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਪੇ ਨਜ਼ਰ ਹੈ
ਆਖੋਂ ਨੇ ਕਭੀ ਮੀਲ ਕਾ, ਪੱਥਰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਾ।
ਮੰਜ਼ਿਲ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਗਾਊਂ ਹੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਰਾਹੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰਵ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਤੀਜੇ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਣ ਉਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ 10-12 ਮਿੰਟ ਖਰਚਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ 100 ਤੋਂ 120 ਮਿੰਟ ਬਚਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ। ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਰਾਤ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਣਾ ਲਵੋ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤੀ ਸੂਚੀ ਮੁਤਾਬਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅਜਿਹੀ ਸੂਚੀ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਪਤਾਹਿਕ, ਮਾਸਿਕ, ਸਾਲ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਭਾਵੇਂ ਦੇਸ਼, ਜਿਹਨਾਂ ਵੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਵਿੱਖਮੁਖੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਰੱਖ ਕੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਅਸੀਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪਿੱਛੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੜਕਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਫ਼ਿਰ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸੀਵਰੇਜ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ਪੁੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫ਼ਿਰ ਜਦੋਂ ਮੁੜ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਫ਼ਿਰ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫ਼ਿਰ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੌੜੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਣਨਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਨਿਸਚਿਤ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਕੇ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸੌ ਫ਼ੀਸਦੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤਾਂ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਪਿੱਛਲੇ ਸਾਲ 21 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਈ. ਏ. ਐਸ. ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਥਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਟੀਨਾ ਦਾਬੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੀਚਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਹਿ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੁੰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ।
ਸਫ਼ਲਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਦਮ ਹਰ ਕੰਮ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਟਾਲ-ਮਟੋਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਬਣਾਈ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਨਿਯਮ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੇ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਤੁਹਾਡੇ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲੋਂ ਨਤੀਜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ, ਹਫ਼ਤੇ, ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬਾ ਵਧਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਕਰੋ। ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਡਾਇਰੀ ਲਿਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਓ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਡਾਇਰੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੁੰ ਤੁਸੀਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਡੇਢ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਡਾਇਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਬਹੁਤ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਰਨੀ ਬਣਾ ਲਓ। ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਖਾਨੇ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜਿਵੇਂ- ਕਿੰਨੇ ਵਜੇ ਉਠੇ, ਕਿੰਨੇ ਵਜੇ ਸੁੱਤੇ, ਕਸਰਤ ਕੀਤੀ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਕੰਮ, ਪੜ੍ਹਾਈ, ਮੇਕਅਪ, ਨਿੰਦਾ ਚੁਗਲੀ, ਵਾਧੂ ਗੱਭਾਂ, ਬਹਿਸ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਆਦਿ ਖਾਨੇ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਡੇਢ ਮਿੰਟ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿੰਦਾ ਚੁਗਲੀ ਆਦਿ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 90 ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾ ਬਰਬਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਉਸਾਰੂ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਿੱਚਲੀਆਂ ਹੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਹਿਤ ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਡਾਇ+ੀ ਬਹੁਤ ਉਪਯੋਗੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਤੁਹਾਡਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਖਰਚਿਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਮੋਟਾ, ਕਾਲਾ, ਗੋਰਾ, ਮਧਰਾ, ਸੋਹਣਾ, ਕਰੂਪ ਅਤੇ ਬਦਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਫ਼ਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਕਿ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿੱਚਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿੱਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ। ਇਹੋ ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਜਾਂ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ”ਅਸੀਂ ਜੋ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।” ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਕਹਿੇੰਦ ਹਨ ”ਅਸੀਂ ਜੋ ਹਾਂ ਸਾਡੀ ਸੋਚ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੀਏ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹੋ, ਸ਼ਬਦ ਗੌਣ ਹਨ, ਵਿੱਚਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।”
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਸੂਤਰ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਹਨਤ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦ੍ਰਿੜ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਅਕਸਰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਦਾ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

‘ਆਪ’ ਦਾ ਆਤਮ ਮੰਥਨ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ

ਆਦਮੀ ਕੋ ਚਾਹੀਯੇ ਕਿ ਵਕਤ ਸੇ ਡਰ ਕਰ ਰਹੇ
ਕੌਨ ਜਾਨੇ ਕਿਸ ਘੜੀ ਮੇਂ ਵਕਤ ਕਾ ਬਦਲੇ ਮਿਜਾਜ਼
ਸਾਹਿਬ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ੇਅਰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਮਹੀਨਾ ਡੇਢ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ, ਦੁਰਗੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਦਿੱਲੀ ਵਾਲੇ ਏਲਚੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਬਿਠਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਟੋਲਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੜਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਸਦੇ ਟੋਲੇ ਨੇ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਅਤੇ ਫ਼ੂਲਕੇ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਿਆਸੀ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਟੋਲੇ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇਹ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦਾ ਹੀ ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ ਉਡਾ ਰਹੇ ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਹਾਸਾ ਉਡਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ, ਕੰਵਰ ਸੰਧੂ, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਵੜੈਚ ਅਤੇ ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਫ਼ੂਲਕਾ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਸ਼ਕੀਲ ਜਮਾਲੀ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵਾਂਗ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੌਣ ਕਿਸਦੇ ਨਾਲ ਹੈ:
ਕੋਈ ਬਣਾ ਨਹੀਂ ਸਕਤਾ, ਕਿ ਕੌਨ ਕਿਸਕਾ ਹੈ
ਜ਼ੁਲਮ ਮੇ ਭੀ, ਕਿਰਾਏ ਕ ੇਲੋਗ ਹੋਤੇ ਹੈਂ।
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਲੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਡਾ. ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਛੋਟੇਪੁਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਸੱਚਮੁਚ ਜਿੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ‘ਪਾੜੋ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ’ ਦੀ ਨੀਤੀ ਸਮਝ ਆਈ, ਉਥੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਦੀ ਭੁੱਖ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਜਾਗਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਨਿਸ਼ਵਰ ਲੋਕ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣੇ ਗਏ:
ਯੇ ਤੋ ਕਭੀ ਸੋਚਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਥਾਂ, ਹਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੁਏ
ਕੈਸੇ-ਕੈਸੇ ਚੋਰ ਲੁਟੇਰੇ, ਆਜ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੁਏ।
ਖੈਰ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਖਾਸ ਬਣਨ ਦਾ ਖੁਆਬ ਚਕਨਾਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੈਰਤ ਵੀ ਯਾਦ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਐਚ. ਐਸ. ਵਾਲੀਆ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਕੁੰਜ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸੱਤ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ‘ਆਪ’ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ, ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਪੰਜਾਬ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਆਤਮ ਮੰਥਨ ਕੀਤਾ। ਕਮਾਲ ਇਹ ਹੋਈ ਕਿ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਰਬ-ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਇਕਾਈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਖੁਦਮੁਖਤਾਰੀ ਨਾਲ ਚੱਲੇਗੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਆਪ ਲਵੇਗੀ। ਪੰਜਾਬ ‘ਆਪ’ ਦੇ ਕਨਵੀਨਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਘੁੱਗੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲਵੇਗੀ। ਇਹ ਆਤਮ ਮੰਥਨ ਵਿੱਚ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਅਤੇ ਕੰਵਰ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਗੂ ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਪੁੱਠੇ-ਸਿੱਧੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਆਗੂ ਵੀ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਭੱਜ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੂਜਾ ਅਹਿਮ ਮੁੱਦਾ ਜੋ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੁਰਗੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਬਾਰੇ ਸੀ। ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਪ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਲੀਡਰ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਭੜਾਸ ਕੱਢ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਕੈਲੇਫ਼ੋਰਨੀਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਪ ਸਮਰਥਕ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਕਰ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ‘ਤੇ 16 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤੇ ਪਰ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪਛਤਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਕਿਤੇ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ ਲੱਗ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ‘ਸੇਵਾ’ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਯਾਦ ਰੱਖੇਗਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਆਤਮ ਮੰਥਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ, ਦੁਰਗੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਹਰਲੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਖ਼ੂਬ ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਲਿਆ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਅਨਾੜੀ ‘ਬਾਹਰਲਿਆਂ’ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਰੋੜੇ ਅਟਕਾ ਕੇ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ। ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਏਲਚੀਆਂ ਉੱਪਰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਆਚਰਣਹੀਣਤਾ ਦੇ ਲੱਗੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ‘ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵਿਖਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਉਥੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਹੈ।
ਸੂਬਾਈ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਇਸ ਆਤਮ ਮੰਥਨ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਾ ਕਰਨਾ ਹਾਰ ਦਾ ਵੱੜਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵੀ ਸਹਿਮਤੀ ਸੀ ਕਿ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੀਡਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਐਲਾਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਸੂਬਾਈ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਇਹ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ ਵੱਲੋਂ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਦਸ਼ੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਖੁਦ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਉਚੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਉਠੀ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਕਨਵੀਨਰ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਤੋਂ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰਨਾ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗਾ ਪਿਆ। ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਛੋਟੇਪੁਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੋਈ ਸਾਜਿਸ਼ ਬਾਰੇ ਵਕੀਲ ਗੁਰਲਾਲ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਖੁਲਾਸੇ ਨੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ। ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਛੋਟੇਪੁਰ ਕਾਰਨ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹਵਾ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਠੱਲ੍ਹ ਪਈ ਬਲਕਿ ਮਾਝੇ ਅਤੇ ਦੁਆਬੇ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਹਵਾ ਚੱਲਣੀ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਈ। ਇਉਂ ਇਹ ਸਮੀਖਿਆ ਮੀਟਿੰਗ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਖੁਦਮੁਖਤਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਖੁਦਮੁਖਤਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਤਾ ਭੁਲੱਥ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਸਾਰੇ ਹਾਜ਼ਰ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਸਰਬ ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਮਤਾ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਐਡਵੋਕੇਟ ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਫ਼ੂਲਕਾ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਦੱਸਿਆ ਇਹ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ਲਾਈਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਵੀ ਮਤਾ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ‘ਆਪ’ ਦੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਖੁਦਮੁਖਤਾਰੀ ਦੇ ਮਤੇ ਸਮੇਂ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਇਹ ਇਤਫ਼ਾਕ ਹੀ ਸੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੂਬਾਈ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕੀਤ ੇਹਨ, ਜਿਵੇਂ ‘ਆਪ’ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨਿਟ ਆਪਣੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਵੇਗਾ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਬਲਾਕ ਸੰਮਤੀਆਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਦਾ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਨਵੀਨਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਭੇਜੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਜਲਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਵੀ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਕਾਲਮ ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬੰਦ ਪਿਆ ਹੈ।
‘ਦੇਰ ਆਏ ਦਰੁੱਸਤ ਆਏ’ ਵਾਲੇ ਅਖਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮੰਥਨ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ‘ਆਪ’ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਆਪ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਚੀਫ਼ ਵਿੱਪ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਖਹਿਰਾ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਵਰ ਸੰਧੂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਵਾਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਵਤੀਰਾ ਬਦਲਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤੀ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਰ ਉਚੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚਿਹਰੇ ਨਵੇਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁਟ ਰੱਖਣਾ ਪਾਰਟੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਇਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸੰਭਲ ਕੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਗੇ ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਾਲਾ ਰੁਤਬਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਕੋਲ 18 ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ ਅਤੇ 20 ਵਿਧਾਇਕ ਆਪ ਕੋਲ ਹਨ।
ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਵਿਧਾਇਕ ਜੇ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਐਂਟੀ ਡਿਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 14 ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੈਸੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਸਤ ਆਖਿਰ ਸਿਆਸਤ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਰ ਅਸ਼ੋਕ ਅੰਜੁਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:
ਰਾਜਨੀਤੀ ਭੀ ਤੋ, ਤਵਾਇਫ਼ ਸੇ ਕਮ ਨਹੀਂ
ਪਕੜਾ ਹੈ ਇਸਕਾ ਹਾਥ, ਉਧਰ ਛੋੜ ਰਹੀ ਹੈ।

ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ 16 ਕਾਰਨ

ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਮੁਕਤ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਹਾਰ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਬਦਲ ਵਾਲੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਘੋਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦੇ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
1. ਹਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਹੈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੌਮੀ ਕਨਵੀਨਰ ਨੁੰ ਆਪਣੇ ਹਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨੇਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਕੱਦਾਵਰ ਨੇਤਾ ਪਾਰਟੀ ਫ਼ਰੰਟ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਕਰੇ। ਇਸਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਯੋਗਿੰਦਰ ਯਾਦਵ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਭੂਸ਼ਣ, ਡਾ. ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਹਰਿੰਦਰ ਖਾਲਸਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਛੋਟੇਪੁਰ ਵਰਗੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਲਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਜਗਮੀਤ ਬਰਾੜ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਇਹ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੀ ਰੁਚੀ ਹੈ ਜਾਂ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਪਬਟ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੀ ਹਜ਼ੂਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹੋ।
2. ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦਾ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾ ਲੈਣਾ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੋਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ 10 ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਐਚ. ਐਸ. ਫ਼ੂਲਕਾ, ਨਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ।
3. ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਸਲੇ ‘ਤੇ ਹਰਿਆਣਵੀ ਮੂਲ ਦੇ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਉਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਇਉਂ ਕਹਿ ਲਓ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ।
4. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਨਵੀਨਰ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਛੋਟੇਪੁਰ ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕਰਕੇ ਕੱਢੇ ਗਏ, ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਛੋਟੇਪੁਰ ਦੇ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਰੋਧੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਝਗੜਾ ਜਾਂ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ, ਦੁਰਗੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਅਰਵਿੰਦ ਦੀ ਬਾਹਰੋਂ ਭੇਜੀ ਫ਼ੌਜ ਉਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਧੜਾਧੜ ਲੱਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਏਲਚੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਿਹਨਤੀ ਵਰਕਰ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
5. ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਮ ਵਰਕਰ ਠੱਗੇ ਸਮਝਣ ਲੱਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪੁੱਛ ਪੜਤਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਆਪ ਵਰਕਰਾਂ ਦਾ ਮੋਹ ਭੰਗ ਹੋਇਆ। ਗੋਮਤੀ ਡੋਗਰ ਵਰਗੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਗਏ। ਟਿਕਟਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਟਿਕਟ ‘ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਆਮ ਵਰਕਰ ਹੀ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਲ-ਬਦਲੂਆਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਦੀ ਖਾਣੀ ਪਈ।
6. ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੱਸੀ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਬੰਬ ਨਾਲ ਹਮਲੇ ਦੀ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦਾ ਮੋਗੇ ਵਿਖੇ ਸਾਬਕਾ ਖਾੜਕੂ ਦੀ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗਾ ਪਿਆ। ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਗਰਮਦਲੀਏ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਉਜਾਗਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵੋਟਰ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲ ਖਿਸਕ ਗਏ।
7. ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਵੱਲੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਜਿੱਥੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਚਾ ਗਈ, ਉਥੇ ‘ਆਪ’ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਗਈ।
8. ਆਪ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਜੋਂ ਨਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮਹਿੰਗਾ ਪਿਆ।
9. ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਪਰ ਚੁਟਕਲੇਬਾਜ਼ੀ, ਜੁਮਲੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮਜਮਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਗੰਭੀਰ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿੱਤਾ।
10. ਪਾਰਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੁਆਬੇ ਅਤੇ ਮਾਝੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਵੱਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
11. ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਵਾਲੀ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
12. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਕਹਿਣੀ ਅਤੇ ਕਰਨੀ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਮਜੀਠੀਆ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਲੋਕ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਇੰਨੇ ਹੀ ਉਚੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੀਲਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਅਕਸਰ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸ਼ੀਲਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ।
13. ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 117 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ‘ਚੋਂ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ 69, ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ 25 ਅਤੇ ਦੁਆਬੇ ‘ਚ 23 ਸੀਟਾਂ ਹਨ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ‘ਆਪ’ ਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਨੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸਿਰਜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਾਝੇ ਅਤੇ ਦੁਆਬੇ ਦੀਆਂ 48 ਸੀਟਾਂ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਾਝੇ ਅਤੇ ਦੁਆਬੇ ਵੱਲ ਵੀ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਨਵਜੋਤ ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਹੋਰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜਿੱਥੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ ਅਤੇ 69 ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 15 ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਉਥੇ ਕਾਂਗਰਸ 40 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ‘ਆਪ’ ਖਾਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕੀ ਅਤੇ ਦੁਆਬੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 2 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ‘ਆਪ’ ਕਨਵੀਨਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਘੁੱਗੀ ਵੀ ਹਾਰ ਗਿਆ।
14. ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇੱਕ ਜੁਗਤ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਪਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ, ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਨੂੰ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਬਿਕਰਮ ਮਜੀਠੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਜੁਗਤ ਪੁੱਠੀ ਪੈ ਗਈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਆਦਮੀ ਸਮਝ ਕੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਉਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਗਵਾ ਦਿੱਤੀ।
15. ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਸਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਸਗੋਂ ਹੰਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਟੀਮ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਲੱਗੀ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜਾਇਜ਼-ਨਜਾਇਜ਼ ਕੰਮ ਵੀ ਲੈਣ ਲੱਗੀ। ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਆਪ ਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਨੇ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੌਂਸ ਮੰਨਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੈਰਤਮੰਦ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵੀ ਹੋ ਗਏ। ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਇਸ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੇ ਹੀ ਨਵਜੋਤ ਸਿੱਧੂ, ਪ੍ਰਗਟ ਸਿੰਘ, ਜਗਮੀਤ ਬਰਾੜ ਵਰਗੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ। ਡਾ. ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਛੋਟੇਪੁਰ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੀ ਹਨ।
16. ਗੋਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੋਵਾਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣਾ ਵੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗਿਆ। ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਰਟੀ ਕੋਲ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਹੀ ਵੋਟਾਂ ਮੰਗੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਕਦੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਗੋਆ ਜਾਂਦਾ। ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਪੋਲ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ‘ਤੇ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਛਾਅ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੇਲੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਂਝ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਲਾਈਵ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਚੋਣਾਂ ਵੇਲੇ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਟੀ. ਵੀ. ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਦਿੱਤੀ, ਉਥੇ ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਏਲਚੀਆਂ ਦੀ ਵਾਇਰਲ ਹੋਈ ਵੀਡੀਓ ਉਪਰ ਦਿੱਤੇ 15 ਨੰਬਰ ਨੁਕਤੇ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ, ਫ਼ੂਲਕਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਗੱਲ ਫ਼ਿਰ ਵੀ ਤਸੱਲੀ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਜ਼ ਦੋ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਰਟੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਉਠ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਕਤ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜਣ ਤੋਂ ਉਕ ਗਈ। ਪਰਟੀ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।


Warning: fopen(/home/gpunjab/public_html/wp-content/plugins/hit-counter/css/.txt): failed to open stream: No such file or directory in /home/gpunjab/public_html/wp-content/plugins/hit-counter/hc.php on line 216

Warning: fread() expects parameter 1 to be resource, boolean given in /home/gpunjab/public_html/wp-content/plugins/hit-counter/hc.php on line 217

Warning: fclose() expects parameter 1 to be resource, boolean given in /home/gpunjab/public_html/wp-content/plugins/hit-counter/hc.php on line 218