Month: July 2017

ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ‘ਆਪ’ ‘ਚ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮੁੜ ਜਾਨ

ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਥਾਪੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 13 ਜਨਵਰੀ 1965 ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਖਾੜਕੂ ਬਿਰਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਰਾਰ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੀ ਮਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਵਿਧਾਇੱਕ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਖਪਾਲ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ਵ ਕਾਟਨ ਸਕੂਲ ਸ਼ਿਮਲਾ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਡੀ. ਏ. ਵੀ. ਕਾਲਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਛਤਰਛਾਇਆ ਵਿੱਚ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਦਾਅ ਪੇਚ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿੱਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਉਸਨੁੰ ਅਕਾਲੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅਕਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਨੁੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1997 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਉਪ ੍ਰਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। 1999 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 2005 ਵਿੱਚ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਿਆ। 2007 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਵਿਧਾਇੱਕ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਤਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 2014 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਚੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਧੜੇਬੰਦੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਿਆ। 25 ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਹਵਾ ਦਾ ਰੁਖ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਬੇੜੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
11 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰ ਭੁਲੱਥ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ ਥੱਲੇ ਵਿਧਾਇੱਕ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਮਸਲੇ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿੱਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ। ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਅਤੇ ਕੰਵਰ ਸੰਧੂ ਵਾਗ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁਖਪਾਲ ਵਾਹਵਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਖਹਿਰੇ ਨੇ ਬੇਖੌਫ਼ ਹੋ ਕੇ ਨੰਗਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੈਰੋਇਨ ਸਮਗਲਰ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਨਾਮ ਜੋੜਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੀ ਸ਼ਾਖ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ। ਵਿਧਾਇੱਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚਲੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਉਚੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਉਠਾਇਆ। ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਬੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਿਹਾ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਪੰਜਾਬ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦਾਨਾ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਵੋ ਕਿ ਅਸਿੱਧ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਏਲਚੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ‘ਆਪ’ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਚੀਫ਼ ਵਿੱਪ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਐਚ. ਐਸ. ਫ਼ੂਲਕਾ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਨੇਤਾ ਚੁਦਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਦੀ ਹਸਰਤ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰ ਕੰਵਰ ਸੰਧੂ ਅਤੇ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਨੇਤਾ ਵੇਖਣ ਦੀਆਂ ਕਿਆਸ ਅਰਾਈਆਂ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਫ਼ੂਲਕਾ ਭਾਵੇਂ ਸੀਨੀਅਰ ਐਡਵੋਕੇਟ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੰਗੀ ਸਾਖ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਚੁਣੇ 20 ਵਿਧਾਇੱਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਫ਼ੂਲਕਾ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦ ਨੇਤਾ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਤਿਆਗ ਕੇ ਠੀਕ ਕਦਮ ਉਠਾਇਆ ਹੈ। ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੇਤਾ ਬਣਨ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਕੱਦ ਹੋਰ ਉਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋਸ਼ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਵਰਕਰ ਜੋ ਹਾਰ ਦੀ ਨਮੋਸ਼ੀ ਝੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਖਹਿਰਾ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਹੁਣ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਫ਼ਾਹਿਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਆਸਾਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਸ ਦੇ ਕੇ ਖੇਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਮੈਚ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਚਮੁਚ ਖਹਿਰਾ ਵਰਗੇ ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਖਹਿਰਾ ਦੇ ਨੇਤਾ ਬਣਨ ਨਾਲ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਧਣ ਦੇ ਾਸਾਰ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਖਹਿਰਾ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੱਚਮੁਚ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਕੈਬਨਿਟ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚਰਨ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤ ੍ਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁਤਬੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਰੁਤਬੇ ਦਾ ਮਾਨ ਰੱਖਣ ਲਈ ਖਹਿਰਾ ਨੂੰ ਖੂਬ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।
ਮਾਇਆਵਤੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਿਆਸੀ ਦਾਅ
‘ਅਗਰ ਮੈਂ ਦਲਿਤੋਂ ਕੀ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਉਠਾ ਸਕਦੀ ਤੋ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੇਂ ਰਹਿਨੇ ਪਰ ਲਾਅਨਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਕੀ ਰਕਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾ ਰਹੀ ਹੂੰ। ਅਗਰ ਮੁਝੇ ਆਪਣੀ ਬਾਤ ਰਖਨੇ ਕਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦੀਆ ਜਾ ਰਹਾ ਹੈ ਤੋ ਮੁਝੇ ਸਦਨ ਮੇਂ ਰਹਿਨੇ ਕਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਦਨ ਕੀ ਸਦਸਤਾ ਸੇ ਆਜ ਹੀ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੂੰ।’ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮੁੜ ਤਲਾਸ਼ ਰਹੀ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਲੀਡਰ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਾਅ ਖੇਡਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆਵਤੀ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ‘ਤੇ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਮਿੰਟ ਮਿਲੇ ਸੀ। ਸਪੀਕਰ ਵੱਲੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਨਾ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਕਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬੀ. ਐਸ. ਪੀ. ਨੇਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬੂ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਾਅ ਵੇਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਵਾਲਾ ਦਾਅ ਵੀ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮਾਇਆਵਤੀ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੇ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮਸੀਹਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਬੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ।ਉਸਨੇ ਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਠਾਕੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਥਾਂ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਦੀ ਇਸ ਸਿਆਸੀ ਚਾਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੱਤਾ ਦੇ ਤਖਤ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਾਅ ਖੇਡ ਕੇ 100 ਟਿਕਟਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਥੇ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਦੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਮਾਇਆਵਤੀ ਕੁੱਲ ਸਿਰਫ਼ 19 ਵਿਧਾਇੱਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮੁੜ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੋਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਹੀਲਾ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ‘ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਵਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆਵਤੀ ਲਈ ਚੁੱਪ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠਣਾ ਉਕਾ ਹੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਦਲਿਤ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਬਣਾ ਕੇ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਵੰਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਖੌਤੀ ਗਊ ਰਕਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਹੋਏ ਦਲਿਤ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮਸਲੇ ਵੀ ਦਲਿਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਨੇਤਾ ਇਹ ਮੁੱਦੇ ਕੈਸ਼ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਤੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਜੋਗੀ ਥਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯ
ੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਮਾਇਆਵਤੀ ਵੀ ਇਸੇ ਸੋਚ ਵਿੱਚੋਂ ਦਲਿਤ ਮੁੱਦੇ ਉਠਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਸਿਆਸੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤਲਾਸ਼ਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਹਿਤ ਵੇਮੁੱਲਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਸਖਤ ਸਟੈਂਡ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਿਆ ਸਖਤ ਕਦਮ ਉਸਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵੇਲੇ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਦਿੰਦਾ। ਹੁਣ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਵਿਅੰਗ ਸੁਣਨੇ ਹੀ ਪੈਣੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਇਆਵਤੀ ਚੀਚੀ ਕੱਟਾ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਬਣਨ ਦੇ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਨੇ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਖਿਲਾਫ਼ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵੀ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਿਆਸ ਅਰਾਈ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਇਆਵਤੀ ਫ਼ੂਲਪੁਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਬੂ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੋਣ ਲੜੇ ਸ ਨ। 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੋਰੀਆ ਜਿੱਤੇ ਸਨ ਜੋ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਪ ਮੁੱਖ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ੲਸ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਬਸਪਾ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਚੋਣ ਮਾਇਆਵਤੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤ ਇਹ ਵੱਡੀ ਸਿਆਸੀ ਜਿੱਤ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਿਸਦਾ ਮਾਇਆਵਤੀ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਨੁੰ ਤਾਂ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਹੀ ਸਗੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਪਾ ਵਿਰੱਧ ਵੱਡਾ ਬਲ ਮਿਲੇਗਾ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਇਹ ਚੋਣ ਲੜਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਆਪਣਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦਿਲਚਸਪ ਗੰਲ ਇਹ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਗੀ। ਇੱਕ ਗੰਲ ਤਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੀ ਇਸ ਸਿਆੀ ਚਾਲ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕੰਠੇ ਹੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਇਆਵਤੀ ਦਾ ਇਹ ਸਿਆਸੀ ਦਾਅ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਦੇ ਸਕੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਇਹ ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ।

 

ਲੋਗੋਂ ਕਾ ਕਾਮ ਹੈ ਕਹਿਨਾ

ਕੁਛ ਤੋ ਲੋਗ ਕਹੇਂਗੇ, ਲੋਗੋਂ ਕਾ ਕਾਮ ਹੈ ਕਹਿਨਾ, ਇਹ ਗੀਤ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਗੀਤ ਦੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਬੋਲ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਅਸੀਂ ਮਜਬੂਰੀ ਵੱਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਡਰੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਇਉਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ? ਜੇ ਵਿਆਹ ਸਾਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਭਾਈਚਾਰਾ ਕੀ ਕਹੇਗਾ? ਜੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋ ਜ਼ਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਨੱਕ ਵੱਢੀ ਜਾਊ।
ਇੱਕ 35-36 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨੌਕਰੀ ਲੈਣ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਉਸਨੁੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੀ ਯੋਗਤਾ ਮੁਤਾਬਕ ਕੋਈ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਉਂ ਕਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਲਾਗੇ ਚਾਗੇ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਮੋਟਾ ਧੰਦਾ ਕਰ ਲੈ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਮੈਸ ਦਾ ਠੇਕਾ ਦਿਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਨਹੀਂ ਜੀ, ਇੲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਅਸੀਂ ਠੀਕ ਲੱਗਾਂਗੇ। ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਆਹਲੂਵਾਲੀਏ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਆਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਡਰੋਂ ਤੁਸੀਂ 37 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਫ਼ਿਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੁੰ ਰੋਟੀ ਦੇ ਦੇਣਗੇ? ਅਜਿਹੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ ਜੋ ‘ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ’ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਲਾਉਂਦੇ ਵਿਹਲੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਇਸੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਡਰੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੁੱਭਰ ਹੋਈ ਪਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਬਚਾਉਣ ਖਾਤਰ ਆਪਣੀਆਂ ਜੰਮੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਆਹਾਂ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਤੇ ਬੇਹਿਸਾਬਾ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਜਤ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਕੱਪੜੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸੋਹਣੇ ਦਿੱਸਣ ਲਈ ਪਾਉਂਦ ਹਾਂ। ਮਕਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਰਹਿਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਅਮੀਰੀ ਦੇ ਵਿਖਾਵੇ ਲਈ ਵੀ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਪਣੇ ਮੁਤਾਬਕ ਜਿਊਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵੀ ਧਰਮ ਗੁਰੂ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਨੇਤਾ ਨੇ ਲੀਹ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸਨੁੰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਵਾਲ ਅਕਸਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੁੱਛਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਸਮਾਜ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸੁਣੋ:
”ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੋ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕੀ ਕਰਨ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਤਲਾਅ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ‘ਤੇ ਇੱਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਫ਼ੜਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਚੇਲੇ ਨੇ ਕਾਂਟੇ ਨਾਲ ਆਟਾ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੰਡੀ ਨੂੰ ਸੁੱਟਿਆ। ਵੇਖਦੇ ਵੇਖਦੇ ਇੱਕ ਵੱੜੀ ਮੱਛੀ ਫ਼ਸ ਗਈ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਡੰਡੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਚੇਲੇ ਨੇ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਧਰ ਮੱਛੀ ਨੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਲਸਰੂਪ ਡੰਡੀ ਟੁੱਟ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਫ਼ਸ ਗਈ। ਇਸ ਵਾਰ ਗੁਰ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਖਿੱਚੋ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮੱਛੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਡੰਡੀ ਚੇਲੇ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਛੁਟ ਗਈ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਤੀਜੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਫ਼ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਨੇ ਇੱਕ ਜੁਗਤ ਦੱਸੀ, ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਮੱਛੀ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਨੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਮੱਛੀ ਥੱਕ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਫ਼ੜ ਸਕੋਗੇ। ਇਸ ਜੁਗਤ ਨਾਲ ਮੱਛੀ ਫ਼ੜੀ ਗਈ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਸੂਤਰ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੱਛੀਆਂ ਵੀ ਸਮਾਜ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕੁਝ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਟੁੱਟ ਜਾਓਗੇ। ਘੱਟ ਵਿਰੋਧ ਕਰੋਗ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਓਗੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਜੁਗਤ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਉਨਾ ਹੀ ਜ਼ੋਰ ਲਗਾਉਗੇ, ਜਿੰਨਾ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਾਜ ਤਾਂ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਇਹ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀ ਥੱਕ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ। ਸੂਤਰ ਸਪਸ਼ਟ ਹ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇ ਤਾਂ ਸਮਾਨ ਬਲ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰੋ। ਇਹੀ ਹੈ ਜਿੱਤ ਦਾ ਮੰਤਰ।

ਏ ਬਾਬੁਲ ਮੁਜੇ ਦਹੇਜ ਦੇਕਰ ਵਿਦਾ ਨਾ ਕਰ
ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ ਸਹਾਰਨਪੁਰ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਹਾਰਨਪਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਗੰਗੋਹ ਦਾ ਵਾਕਿਆ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ 16 ਜੁਲਾਈ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗੰਗੋਹ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾ ਗਾਰਡਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਾਹਵਾ ਗਹਿਮਾ ਗਹਿਮੀ ਸੀ, ਜਸ਼ਨ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ। ਇਹ ਜਸ਼ਨ ਡਡਾਹੇੜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਵਾਸੀ ਦੀ ਬੇਟੀ ਦੇ ਨਿਕਾਹ ਦਾ ਸੀ ਨਿਕਾਹ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲੀ ਦੇ ਭੂਰਾ ਕਨੇਲਾ ਦਾ ਪਰਵੇਜ਼ ਬਰਾਤ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਕਿ ਨਿਕਾਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਲਹਾ ਮੀਆਂ ਨੇ ਕਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਰ ਵੀ ਆਮ ਨਹੀਂ, ਮਹਿੰਗੀ ਕਾਰ ਦੀ ਮੰਗ। ਪਰਵੇਜ਼ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਫ਼ਾਰਚੂਨਰ ਕਾਰ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਫ਼ਿਰ ਹੀ ਨਿਕਾਹ ਕਰਾਂਗਾ।
ਸਿਆਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਬਥੇਰਾ ਸਮਝਾਇਆ। ਦੁਲਹਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਕੀਤੇ। ਉਧਰ ਲੜਕੀ ਨਵੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਲੜਕੀ ਸੀ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਲੜਕੇ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਰੇਆਮ ਨੀਲਾਮੀ ਦੀ ਮੋਹਰ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ ਲੜਕੇ ਦ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ। ਪਰ ਫ਼ਿਰ ਵੀ ਉਹ ਸੀਨਾ ਤਾਣ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਦੁਲਹਨ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿਕਾਊ ਲੜਕੇ ਦੀ ਇੰਨੀ ਜ਼ੁਅਰਤ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਓ ਦੀ ਇੱਜਤ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਵੇ। ਉਸਨੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਔਕਾਤ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾੰਗਰਿਆ। ਦੁਲਹਨ ਦੀ ਵੰਗਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਲੜਕੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਬਰਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਧਕ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਕੁੜੀ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਲਾਲਚੀ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਬੁਲਾਈ ਗਈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਬਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਲਚੀ ਦੁਲਹੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਜਾ ਕੇ ਛੁਡਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਹੁਤ ਬੇਇਜ਼ਤ ਹੋ ਕੇ ਬਰਾਤ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਵਾਪਸ ਆਈ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੜਕੀ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੇ ਕਦਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਇਲਾਕੇ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਘਟਨਾ ਹਰਿਆਣਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਪਲਵਨ ਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮਰਤਪੁਰ ਦਾ ਫ਼ਰੀਦ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨਾਮ ਦਾ ਲਾਲਚੀ ਬੰਦਾ ਬਰਾਤ ਲੈ ਕੇ ਪਲਵਨ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਦੁਲਹੇ ਨੇ ਨਿਕਾਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਪਲਵਨ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਵੀ ਹਿੰਮਤ ਵਿਖਾਈ। ਕੁੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵਿਆਹੁਲੇ ਮੁੰਡੇ, ਉਸਦੇ ਭਾਈ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਧਕ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਮੁੰਡੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਪਰ ਕੁੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪੰਚਾਇਤ ਬੁਲਾ ਲਈ। ਪੰਚਾਇਤ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹੋਏ ਖਰਚੇ ਦੇ ਇਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਬਿਖੇ ਜ਼ਮੀਨ ਕੁੜੀ ਨਾਮ ਲਵਾਈ ਜਾਵੇ। ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦੀ ਸਜਾ ਚਾਰ ਬਿਘੇ ਜਮੀਨ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਲਵਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਜਾ ਕੇ ਕੇਸ ਰਫ਼ਾ-ਦਫ਼ਾ ਹੋਇਆ।
ਇਸੇ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਲਵੋ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਗਯਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਥਾਣਾ ਬਜ਼ੀਰਗੰਜ ਦੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਰਗਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਭੋਲਾ ਯਾਦਵ ਦੀ ਬੇਟੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬੁਨਿਆਦ ਗੰਜ ਦੇ ਵਿਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੰਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਤਹਿ ਹੋਇਆ। ਗੱਜ ਵੱਜ ਕੇ ਬਰਾਤ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਬਰਾਤ ਦੀ ਖੂਬ ਸੇਵਾ ਹੋਈ। ਸ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਬਰਮਾਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਪਿਓ ਦਾਜ ਮੰਗਣ ਲੱਗਾ। ਜਦੋਂ ਪਿਓ ਦਾਜ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮੁੰਡਾ ਉਥੋਂ ਫ਼ਰਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ, ਦਾਦਾ ਪੁਨਾਈ ਯਾਦਵ, ਚਾਚਾ ਰਾਮਚੰਦ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਦੁਲਹੇ ਦੇ ਭਣੋਈਏ ਸੁਧੀਰ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਅ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ।
ਉਕਤ ਤਿੰਨੇ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਹੈ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਕੁੜੀਆਂ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਲਾਲਚੀ ਬੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਪੈਸਿਆਂ ਖਾਤਰ ਮੰਗਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੱਥ ਅੱਡ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਇਹ ਮੰਗਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਗੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਨਾਂ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਹੈ:
ਦਹੇਜ ਇੱਕ ਪ੍ਰਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ
ਫ਼ਰਕ ਇੰਨਾ ਹੀ ਹੈ ਬੱਸ ਕਿ
ਇੱਥੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗਰਦਨ ਝੁਕੀ ਹੈ
ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਆਕੜ ਵਧੀ ਹੈ।
ਮੈਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁੜੀ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ
ਲੜਕੀ ਹੂੰ ਮੈਂ, ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਸਮਾਨ,
ਮਤ ਬੇਚੋ ਮੁਝੇ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੇ ਦਾਮ
ਸ਼ੇਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਕਾ ਮੈਂ ਕੋਈ ਦਾਮ ਨਹੀਂ
ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਤਨੀ ਭੀ ਆਮ ਨਹੀਂ
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਖਬਾਰਾਂ ‘ਚ ਛਪੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਨੁੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਾਜ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜਿੰਦਾ ਜਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਦਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਧੀ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ ਅਤ ਨਿਰਾਸ਼ ਦੇਖਦੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਯ ਸਮਾਜ ‘ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਰੀਤੀ, ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਜ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚੰਦ ਕੁ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗੇ ਮਹਿੰਗੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਖਾਵਾ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਗਰੀਬ ਘਰਾਂ ਦੀ ਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਲੋਕ ਵੀ ਵੱਡੇ ਦਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਦਾਜ ਪ੍ਰਥਾ ਵੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਸਮ ਖਾਂਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਵਾਂਗੀ ਜੋ ਦਾਜ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਰ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ।”
ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਲਾਲਚੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮਾਜਿਕ ਲਾਹਨਤ ਨੂੰ ਗਲੋਂ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਇਉਂ ਕਹਿਣ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ:
ਤੇਰੀ ਹੀ ਬਗੀਆ ਮੇਂ ਖਿਲੀ
ਤਿਤਲੀ ਬਣ ਆਸਮਾਂ ਮੇਂ ਉਡੀ ਹੂੰ
ਮੇਰੀ ਉਡਾਣ ਕੋ ਤੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰ
ਏ ਬਾਬੁਲ ਮੁਝੇ ਦਹੇਜ ਦੇਕਰ ਵਿਦਾ ਨਾ ਕਰ।

ਪੁੱਤ ਵਾਰਸ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਧੀਆਂ ਪਾਰਸ

ਖ਼ਬਰ ਅੰਬਾਲਾ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਲਾਗਲੇ ਕਸਬੇ ਸਾਹਾ ਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਕਪਤਾਨ ਦੀਵਾਨ ਚੰਦ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਕਪਤਾਨ 80 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ 75 ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਲਾ ਕੇ ਔਖੇ ਸੌਖੇ ਦਿਨ ਕੱਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਪਤਾਨ ਦੀਵਾਨ ਚੰਦ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਵੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਚੰਗੀ ਜਾਇਦਾਦ ਬਣਾ ਲਈ। ਸਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਲਾਟ ਤਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀਲੇ ਕੀਤੇ ਨ, ਇਸ ਫ਼ੌਜੀ ਨੇ ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੇ। ਵੱੜਾ ਰਾਜੂ ਤਾਂ ਕੰਮਕਾਰ ਵੀ ਘੱਟ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਸੀ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨੀ ਸੀ ਸਗੋਂ ਗਾਹੇ ਬਗਾਹੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਰੋਸ ਸੀ ਕਿ ਬਾਪੂ 80 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੰਦਰੁਸਤ ਕਿਉਂ ਹੈ।
”ਕਦੋਂ ਮਰੇਗਾ ਸਾਡਾ ਬੁੜਾ” ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਕਰੀਬੀ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ।
ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ 25 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ ਉਹ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੋਂ ਸਾਹਾ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ। ਮਿਲਣ ਥੋੜ੍ਹੀ ਆਇਆ ਸੀ। ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੰਮਣ ਦਾ, ਪਾਲਣ ਦਾ ਤੇ ਲਾਡ ਲਡਾਉਣ ਦਾ ਕਰਜਾ ਮੋੜਨ ਆਇਆ ਸੀ। ਕਪਤਾਨ ਪਿਓ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਮੰਗੇ ਤਾਂ ਪਿਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ”ਉਹ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਆਪਣਾ ਪਲਾਟ ਨਹੀਂ ਵੇਚੇਗਾ।” ”ਲੈ ਫ਼ਿਰ ਵੱਢ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤੇਰਾ ਫ਼ਾਹਾ” ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜੂ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਰਾਡ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ 80 ਸਾਲਾ ਪਿਓ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
”ਵੇ ਨਾ ਮਾਰ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ। ਤੈਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਲਾਡਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਅਸੀਂ” ਮਾਂ ਨੇ ਤਰਲਾ ਕੀਤਾ।
”ਪਾਲਿਆ ਉਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਸੀ” ਮਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ।
”ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਫ਼ਰਜ਼ ਨੀ ਪੁੱਤ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ” ਮਾਂ ਵੀ ਸਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।
”ਲੈ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿਨਾਂ” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਨੇ ਮਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਰਾਡ ਮਾਰੀ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਵੱਸੀ।
ਇਹ ਕਾਰਾ ਕਰਕੇ ਰਾਜੂ ਚੁੱਪ ਚਪੀਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦੋ ਦਿਨ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਉਵੇਂ ਲਹੂ ‘ਚ ਲੱਥਪੱਥ ਪਈਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਤਲ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੁੰਦੈ। ਅੰਬਾਲੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਖਬਰਸਾਰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਰਾਜੂ ਨੂੰ ਅਚਵੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੰਬਾਲੇ ਰਹਿੰਦੀ ਆਪਣੀ ਭੂਆ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਪਤਾ ਕਰੋ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਫ਼ੋਨ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕ ਰਹੇ। ਭੂਆ ਨੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਲਾਸ਼ਾਂ ਗਲ ਸੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਖਬਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੋਂ ਆ ਗਏ। ਰਾਜੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਾਏ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ।
ਥਾਣਾ ਸਾਹਾ ਦੇ ਇੰਚਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਅਸਲਅਤ ਪਤਾ ਲੱਗ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਰਾਜੂ ‘ਤੇ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਆਖਿਰ ਰਾਜੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਬੂ ਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਿਮਾਂਡ ਲੈ ਕੇ ਖੋਜਬੀਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਾਜੂ ਇੱਕੱਲਾ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕੇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ, ਸਾਡ ਧਰਮ ਪੁੱਤ ਦ ਜਨਮ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ‘ਤੇ ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਾਦਾ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਧੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਲਾਡਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜੂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜੋੜੀ ਨੇ ਇਸ ਆਸ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪੁੱਤ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਗੰਢ ਪਵੇਗੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਪੁੱਤ ਨੇ ਕੀਤਾ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਜੇ ਰਾਜੂ ਦੀ ਥਾਂ ਰਾਣੀ ਧੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹੁੰਦੀ। ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥ ਪੁੱਤਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਧੀਆਂ ਹੀ ਸੰਭਾਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪ93 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ 15 ਵਰ੍ਹੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕੱਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਇੱਕੱਲਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਧੀ ਹੀ ਉਸਦਾ ਸਹਾਰਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਠੀਕ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ’ਪੁੱਤ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵੰਡਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਦੁੱਖ ਵੰਡਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।’
ਪੁੱਤ ਤਾਂ ਵਾਰਿਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਧੀਆਂ ਪਾਰਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਪੁੱਤ ਜੇ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਧੀਆਂ ਵੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁੱਤ ਜੇ ਮਾਣ ਹੈ ਤਾਂ ਧੀ ਵੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਬੇਟਾ ਜੇ ਗੀਤ ਹੈ ਤਾਂ ਧੀ ਸੰਗੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਸੁਆਰਥ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਧੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਬੇਟਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੇਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਬੇਟੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਬੇਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕਬਰ ਦੀ ਆਗੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ। ਸੋ ਉਕਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲਈ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੱਖ ‘ਚ ਹੀ ਮਾਰਨ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਰਾਜੂ ਵਰਗੇ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਕਪੁੱਤ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਾਂ ‘ਚ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਥੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਾਂ-ਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ‘ਚੋਂ ਵੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਪੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਤਰਫ਼ਦਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ, ਲਾਡ ਦੇ ਨਾਂਲ ਨਾਲ ਵਕਤ ਦੇਣਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਆਪ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕਹਾਂ ਹੈਂ, ਜੋ ਮਰ ਜਾਏਂਗੇ
ਜਨਰਲ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਸਬੰਧੀ ਮਾਣਯੋਗ ਉਚ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਟੈਕਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਗਲਤ ਮਿਸਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜਸਟਿਸ ਗੀਤਾ ਮਿੱਤਲ ਅਤੇ ਜੱਸ ਸ੍ਰੀ ਹਰੀਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਖਦਸ਼ਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਮਿਲਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਣਗੇ। ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ੱਿਮਤਕਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਰਕਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਕੀਲ ਅਵਧ ਕੌਸ਼ਿਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੈਨਿਕ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਆਗਿਆ ਵੱਲੋਂ ਪਾਈ ਗਈ ਇਸ ਪਟੀਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ 8 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਮਿਤੀ ਤੱਕ ਜਵਾਬ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਵਨ ਰੈਂਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸੈਨਿਕ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼. ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਨੂੰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਰੈਲੀ ‘ਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਗਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ‘ਤੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਸਬੰਧੀ ਉਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਸੱਚਮੁਚ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਸਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਘਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੇਤੀ ਹੁਣ ਘਾਟੇ ਵਾਲਾ ਸੌਦਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਕਰਜੇ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਰਜੇ ਦੇ ਭਾਰ ਥੱਲੇ ਖੜ੍ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਕੱਟੀ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਬਾਰੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਨੂਸਰਾ ਰਿਜ਼ਵੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਪੀਪਲੀ ਲਾਈਵ’ ਬਹੁਤ ਚਰਚਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪੀਪਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਨੱਥੇ (ਉਮਕਾਰ ਦਾਸ( ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ, ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਦੋਗਲੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੱਲ੍ਹ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਟਿੱਪਣੀ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ 19 ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜ ਏਕੜ ਤੱਕ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤੀ ਕਰਜੇ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਤੋਂ ਪੰਜ ਏਕੜ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਦੋ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੈਪਟਨ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਧਾ ਕੇ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਕਰ ਦਿੰਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਉਕਤ ਐਲਾਨ ਨੂੰ ਜ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਜਸਟਿਸ ਗੀਤਾ ਮਿੱਤਲ ਅਤੇ ਜੱਜ ਸ੍ਰੀ ਹਰੀਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਰਜੇ ਕਾਰਨ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਗਰੀਬੀ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜ਼ਿੱਲਤ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲੋਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਸ਼ਾਇਰ ਅੰਸਾਰ ਕੰਬਰੀ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਆਹ ਸ਼ੇਅਰ ਕਿਹਾ ਹੈ:
ਮੌਤ ਕੇ ਡਰ ਸੇ ਨਾਹਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈਂ
ਆਪ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕਹਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਮਰ ਜਾਏਂਗੇ
ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰ ਮਰ ਕੇ ਜਿਊਣ ਨਾਲੋਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਹੇੜਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪਰਿਵਾਰ ਤਾਂ ਬਚਿਆ ਰਹੇ। ਹੁਣ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦੋ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੰਜ ਲੱਖ ਮਿਲੇਗਾ। ਕੀ ਇਹ ਹੋਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ? ਜੱਜ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਲੋੜ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨੀ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਕੋਈ ਪੱਕੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਦੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨੀ ਕਿੱਤੇ ਨੂੰ ਲਾਹੇਵੰਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਚੇਚੇ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਉਮੈ ਕਾਰਨ ਵਾਧੂ ਵਿਖਾਵੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾੳਣ ਲਈ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਵਿਆਹਾਂ, ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਬੇਲੋੜੇ ਖਰਚੇ ਨਾ ਕਰਨ। ਜ਼ਰੂਰਤ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇੱਕ ਧੰਦੇ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਰਕਮ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਪਏ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਬਣੇ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਹਰ ਗੰਭੀਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

 


Warning: fopen(/home/gpunjab/public_html/wp-content/plugins/hit-counter/css/.txt): failed to open stream: No such file or directory in /home/gpunjab/public_html/wp-content/plugins/hit-counter/hc.php on line 216

Warning: fread() expects parameter 1 to be resource, boolean given in /home/gpunjab/public_html/wp-content/plugins/hit-counter/hc.php on line 217

Warning: fclose() expects parameter 1 to be resource, boolean given in /home/gpunjab/public_html/wp-content/plugins/hit-counter/hc.php on line 218